UravaLegal AI

Legal Research Guide

കേരള കുടുംബ കോടതി (Family Court) പൂർണ്ണ ഗൈഡ് — വിവാഹമോചനം, ജീവനാംശം, കുട്ടികളുടെ കസ്റ്റഡി, സ്ത്രീധനം, സ്വത്ത് ഭാഗം: ഏതു കേസ്, ഏതു കോടതി, ഫീസ്, സമയപരിധി, രേഖകൾ (Malayalam Guide 2026)

15 August 2026 · Urava Research Desk

കേരളത്തിലെ ഒരു കുടുംബ കോടതിയിൽ (Family Court) വിവാഹമോചനം, ജീവനാംശം, കുട്ടികളുടെ കസ്റ്റഡി, ദാമ്പത്യാവകാശ പുനഃസ്ഥാപനം, സ്ത്രീധനം/സ്വർണം തിരികെ, ഭാര്യ-ഭർത്താക്കന്മാർ തമ്മിലുള്ള സ്വത്തുതർക്കം എന്നിവയാണ് കൈകാര്യം ചെയ്യുന്നത് — ഇവയ്ക്കെല്ലാം Family Courts Act, 1984-ലെ Section 7 പ്രകാരം കുടുംബ കോടതിക്ക് മാത്രമേ അധികാരമുള്ളൂ, സാധാരണ സിവിൽ/മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിക്കല്ല. കേസ് ഫയൽ ചെയ്യേണ്ടത് വിവാഹം നടന്ന സ്ഥലം, ദമ്പതികൾ അവസാനം ഒരുമിച്ചു താമസിച്ച സ്ഥലം, അല്ലെങ്കിൽ എതിർകക്ഷി താമസിക്കുന്ന സ്ഥലം എന്നിവയിലെ ജില്ലാ കുടുംബ കോടതിയിലാണ്. ഈ ഗൈഡ് കേരളത്തിലെ ഓരോ കുടുംബ പ്രശ്നത്തിനും ഏതു കേസ്, ഏതു നിയമം, എത്ര ഫീസ്, എത്ര സമയം, എന്തെല്ലാം രേഖകൾ എന്ന് ഒറ്റനോട്ടത്തിൽ വ്യക്തമാക്കുന്നു.

കുടുംബ കോടതി എന്നാൽ വിവാഹം, ജീവനാംശം, കുട്ടികളുടെ സംരക്ഷണം, ദമ്പതികളുടെ സ്വത്ത് എന്നീ കുടുംബ തർക്കങ്ങൾ മാത്രം കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ Family Courts Act, 1984 പ്രകാരം സ്ഥാപിച്ച പ്രത്യേക കോടതിയാണ്.

കേരളത്തിൽ ഒരു വർഷം ശരാശരി 30,000-ത്തോളം വിവാഹമോചന ഹർജികളാണ് കുടുംബ കോടതികളിൽ ഫയൽ ചെയ്യപ്പെടുന്നത്, തിരുവനന്തപുരം ജില്ലയിലാണ് ഏറ്റവും കൂടുതൽ (Onmanorama, സെപ്റ്റംബർ 2025) — അതായത് ഈ കോടതികളിൽ കേസ് ഭാരവും കാത്തിരിപ്പും കൂടുതലാണ്, കൃത്യമായ ഹർജിയും രേഖയും ആദ്യമേ തയ്യാറാക്കുന്നത് സമയം ലാഭിക്കും.

ഏതു പ്രശ്നത്തിന് ഏതു കേസ്? (ഒറ്റനോട്ട പട്ടിക)

നിങ്ങളുടെ പ്രശ്നം കേസ്/ഹർജി നിയമം എവിടെ
വിവാഹബന്ധം വേർപെടുത്തണം വിവാഹമോചന ഹർജി (contested / mutual) Hindu Marriage Act 1955 s.13/13B, Divorce Act 1869, Special Marriage Act 1954, മുസ്ലിം നിയമം കുടുംബ കോടതി
ജീവനാംശം (ഭാര്യ/മക്കൾ/മാതാപിതാക്കൾ) Maintenance ഹർജി BNSS 2023 s.144 (പഴയ CrPC 125), HMA s.24/25 കുടുംബ കോടതി / മജിസ്ട്രേറ്റ്
ഗാർഹിക പീഡനം, സംരക്ഷണ ഉത്തരവ് DV Act s.12 അപേക്ഷ Protection of Women from DV Act 2005 മജിസ്ട്രേറ്റ്
സ്ത്രീധനം/സ്വർണം തിരികെ Recovery ഹർജി Dowry Prohibition Act 1961 s.6, Family Courts Act s.7 കുടുംബ കോടതി
ഭാര്യ-ഭർത്താക്കന്മാർ തമ്മിലുള്ള സ്വത്ത് / കുടുംബ സ്വത്ത് ഭാഗം Partition suit സിവിൽ നിയമം, Family Courts Act s.7(1) Explanation കുടുംബ/സിവിൽ കോടതി
കുട്ടിയുടെ കസ്റ്റഡി/സംരക്ഷണം Guardianship/Custody ഹർജി Guardians and Wards Act 1890, HMGA 1956 കുടുംബ കോടതി
വിവാഹത്തിന്റെ സാധുത/അസാധുത Declaration/Nullity ഹർജി HMA s.11/12 കുടുംബ കോടതി

ഈ പട്ടികയിലെ ഓരോ വരിക്കും വിശദമായ കേരള-Malayalam ഗൈഡുകൾ താഴെ ലിങ്ക് ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.

കുടുംബ കോടതിക്ക് എന്തിനെല്ലാം അധികാരം? (Section 7 & 8)

Family Courts Act, 1984-ലെ Section 7 പ്രകാരം വിവാഹമോചനം, ദാമ്പത്യാവകാശ പുനഃസ്ഥാപനം (restitution of conjugal rights), ജുഡീഷ്യൽ വേർപിരിയൽ, വിവാഹത്തിന്റെ സാധുത, ദമ്പതികൾ തമ്മിലുള്ള സ്വത്ത്, ജീവനാംശം, കുട്ടികളുടെ കസ്റ്റഡി/രക്ഷാകർതൃത്വം എന്നിവയാണ് കുടുംബ കോടതിയുടെ അധികാരപരിധി (Section 7, Family Courts Act — indiankanoon).

Family Courts Act 1984 Section 8 പ്രകാരം, ഒരു കുടുംബ കോടതി പ്രവർത്തിക്കുന്ന പ്രദേശത്ത് ഈ വിഷയങ്ങൾ കൈകാര്യം ചെയ്യാൻ സാധാരണ സിവിൽ കോടതിക്കോ മജിസ്ട്രേറ്റിനോ അധികാരമില്ല — കുടുംബ കോടതിക്ക് മാത്രം.

അതായത് നിങ്ങളുടെ ജില്ലയിൽ കുടുംബ കോടതി ഉണ്ടെങ്കിൽ വിവാഹമോചനമോ ജീവനാംശമോ സാധാരണ കോടതിയിൽ ഫയൽ ചെയ്യാനാവില്ല. കൂടാതെ Section 9 പ്രകാരം കേസ് വിചാരണ തുടങ്ങുന്നതിനു മുൻപ് കക്ഷികളെ ഒത്തുതീർപ്പിലേക്കും അനുരഞ്ജനത്തിലേക്കും (reconciliation) എത്തിക്കാൻ ജഡ്ജി ശ്രമിക്കണം — അതുകൊണ്ടാണ് മിക്ക കുടുംബ കോടതികളിലും ആദ്യം മീഡിയേഷൻ/കൗൺസലിംഗ് നടക്കുന്നത്.

കേസ് എങ്ങനെ ഫയൽ ചെയ്യാം — ഘട്ടം ഘട്ടമായി

  1. ശരിയായ കോടതി തിരഞ്ഞെടുക്കുക: വിവാഹം നടന്ന സ്ഥലം / അവസാനം ഒരുമിച്ചു താമസിച്ച സ്ഥലം / എതിർകക്ഷിയുടെ താമസ സ്ഥലം — ഇവയിലൊന്നിലെ ജില്ലാ കുടുംബ കോടതി.
  2. ഹർജി തയ്യാറാക്കുക: ശരിയായ നിയമവകുപ്പ് ഉദ്ധരിച്ച്, വസ്തുതകൾ, ആവശ്യപ്പെടുന്ന ഇളവ് (relief) എന്നിവ വ്യക്തമായി എഴുതിയ പെറ്റീഷൻ + സത്യവാങ്മൂലം (affidavit).
  3. രേഖകൾ ചേർക്കുക: വിവാഹ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, ആധാർ/ID, വരുമാന രേഖ, ബന്ധപ്പെട്ട തെളിവുകൾ (താഴെ വിശദമായി).
  4. കോടതി ഫീസ് അടയ്ക്കുക: Kerala Court Fees and Suits Valuation Act, 1959 പ്രകാരം (താഴെ).
  5. ഫയലിംഗ് & നമ്പർ: ഹർജി ഫയൽ ചെയ്ത് കേസ് നമ്പർ ലഭിക്കുന്നു; എതിർകക്ഷിക്ക് നോട്ടീസ് അയക്കുന്നു.
  6. മീഡിയേഷൻ/കൗൺസലിംഗ്: Section 9 പ്രകാരം ആദ്യം അനുരഞ്ജന ശ്രമം.
  7. വിചാരണ & വിധി: ഒത്തുതീർപ്പ് നടന്നില്ലെങ്കിൽ തെളിവ്, സാക്ഷിവിസ്താരം, വാദം, വിധി.

ഓരോ കുടുംബ പ്രശ്നത്തിനും വിശദമായ ഗൈഡ്

ഈ ഹബ് പേജ് കേരളത്തിലെ ഓരോ കുടുംബ നിയമ പ്രശ്നത്തിന്റെയും വിശദമായ Malayalam ഗൈഡിലേക്ക് നിങ്ങളെ എത്തിക്കുന്നു:

കോടതി ഫീസും ചെലവും

കുടുംബ കോടതി കേസുകളുടെ കോടതി ഫീസ് താരതമ്യേന കുറവാണ് — Kerala Court Fees and Suits Valuation Act, 1959 പ്രകാരം വിവാഹമോചനം, ജീവനാംശം പോലുള്ള മിക്ക ഹർജികൾക്കും ഒരു നിശ്ചിത (fixed) ചെറിയ കോടതി ഫീസ് മാത്രമേ ഉള്ളൂ (സാധാരണ ഏതാനും നൂറ് രൂപ) (Kerala Court Fees Act — indiacode).

BNSS Section 144 പ്രകാരമുള്ള ജീവനാംശ ഹർജിക്കും ഗാർഹിക പീഡന നിയമം Section 12 അപേക്ഷയ്ക്കും കോടതി ഫീസ് ഇല്ല — ഇവ പാവപ്പെട്ട സ്ത്രീകൾക്കും കുട്ടികൾക്കും വേണ്ടിയുള്ള സാമൂഹിക ക്ഷേമ വ്യവസ്ഥകളാണ്.

എന്നാൽ സ്വത്ത് ഭാഗം (partition) കേസുകളിൽ നിങ്ങൾ അവകാശപ്പെടുന്ന ഓഹരിയുടെ മൂല്യത്തിന് ആനുപാതികമായി (ad valorem) കോടതി ഫീസ് കൂടും — അതുകൊണ്ട് ഭാഗം കേസുകൾക്ക് ചെലവ് കൂടുതലാണ്. യഥാർത്ഥ പ്രധാന ചെലവ് വക്കീൽ ഫീസും (contested കേസുകളിൽ കൂടുതൽ) ദീർഘകാല കാത്തിരിപ്പുമാണ്.

എത്ര സമയം എടുക്കും?

കേരളത്തിലെ കേസ് ഭാരം (വർഷം 30,000+ വിവാഹമോചനം മാത്രം) കാരണം കാത്തിരിപ്പ് കൂടാം; ആദ്യമേ ശരിയായ ഹർജിയും തെളിവും കൊടുക്കുന്നത് അനാവശ്യ മാറ്റിവയ്ക്കൽ ഒഴിവാക്കും.

എന്തെല്ലാം രേഖകൾ വേണം?

സമയപരിധി കഴിഞ്ഞാൽ എന്ത് സംഭവിക്കും?

ഓരോ കേസിനും വ്യത്യസ്ത സമയപരിധിയാണ്:

സമയപരിധി കഴിഞ്ഞെന്ന് തോന്നിയാലും വൈകിയതിന്റെ കാരണം ബോധിപ്പിച്ച് (condonation of delay) ഹർജി നൽകാൻ കഴിഞ്ഞേക്കും — ഒരു വക്കീലിന്റെ ഉപദേശം തേടുക.

വക്കീൽ വേണോ, സ്വയം ചെയ്യാമോ?

Family Courts Act Section 13 പ്രകാരം കുടുംബ കോടതിയിൽ ഒരു കക്ഷിക്ക് വക്കീലിനെ വെക്കാൻ അവകാശമായി (as of right) അർഹതയില്ല — ലക്ഷ്യം കേസ് ലളിതവും ചെലവുകുറഞ്ഞതും ആക്കുക എന്നതാണ്. എന്നാൽ പ്രായോഗികമായി മിക്ക കോടതികളും വക്കീലിന്റെ സഹായം അനുവദിക്കുന്നു, contested കേസുകളിൽ വക്കീൽ ശക്തമായി ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു.

ലളിതമായ mutual divorce, interim maintenance പോലുള്ള കേസുകൾ ശരിയായ ഹർജിയും രേഖയും ഉണ്ടെങ്കിൽ സ്വയം കൈകാര്യം ചെയ്യാം; തർക്കമുള്ള കസ്റ്റഡി, സ്വത്ത് ഭാഗം, ക്രൂരത അടിസ്ഥാനമാക്കിയ വിവാഹമോചനം എന്നിവയ്ക്ക് വക്കീൽ ആവശ്യമാണ്.

അപ്പീൽ — വിധി എതിരായാൽ (Section 19)

കുടുംബ കോടതിയുടെ വിധിക്കോ ഉത്തരവിനോ (ഇടക്കാല ഉത്തരവുകൾ ഒഴികെ) എതിരെ വിധി വന്ന തീയതി മുതൽ 30 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ഹൈക്കോടതിയിൽ അപ്പീൽ നൽകാം; ഇത് വസ്തുതയിലും നിയമത്തിലും ഉള്ള അപ്പീലാണ്, രണ്ടോ അതിലധികമോ ജഡ്ജിമാരുടെ ബെഞ്ചാണ് കേൾക്കുന്നത് (Section 19, Family Courts Act — indiankanoon). 30 ദിവസം കഴിഞ്ഞാൽ അപ്പീൽ അവകാശം നഷ്ടപ്പെടാം — അതുകൊണ്ട് വിധി ലഭിച്ചാൽ ഉടൻ വക്കീലുമായി ബന്ധപ്പെടുക.

Urava എങ്ങനെ സഹായിക്കുന്നു

കുടുംബ കോടതി കേസുകളിൽ ഏറ്റവും വലിയ വെല്ലുവിളി — ശരിയായ നിയമവകുപ്പ്, കൃത്യമായ കോടതി വിധികൾ, ശരിയായ ഹർജി ഘടന കണ്ടെത്തുക എന്നതാണ്. Urava, നിങ്ങളുടെ ചോദ്യമോ സ്കാൻ ചെയ്ത Malayalam രേഖയോ (FIR, നോട്ടീസ്, ഉത്തരവ്) നൽകിയാൽ, verified citations സഹിതം കോടതിക്ക് സമർപ്പിക്കാവുന്ന legal research memo ഏകദേശം 10 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ WhatsApp-ൽ തയ്യാറാക്കി തരുന്നു — എല്ലാ citations-ഉം ഉറവിടത്തിൽ പരിശോധിച്ചവയാണ്, കെട്ടിച്ചമച്ചവയല്ല. ജീവനാംശ കണക്ക്, limitation, ബാധകമായ വകുപ്പുകൾ എന്നിവ വേഗത്തിൽ ഉറപ്പാക്കാം. സൗജന്യമായി 3 research-കൾ പരീക്ഷിക്കാൻ urava.app-ൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക. (Urava ഒരു research സഹായി മാത്രമാണ്; അന്തിമ ഉത്തരവാദിത്തം അഭിഭാഷകനുള്ളതാണ്.)

Frequently Asked Questions

കേരളത്തിൽ വിവാഹമോചന കേസ് എവിടെ ഫയൽ ചെയ്യണം?

വിവാഹം നടന്ന സ്ഥലം, ദമ്പതികൾ അവസാനം ഒരുമിച്ചു താമസിച്ച സ്ഥലം, അല്ലെങ്കിൽ എതിർകക്ഷി ഇപ്പോൾ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലം — ഇവയിലൊന്നിലെ ജില്ലാ കുടുംബ കോടതിയിലാണ് ഫയൽ ചെയ്യേണ്ടത്. Family Courts Act 1984 Section 8 പ്രകാരം കുടുംബ കോടതി ഉള്ളിടത്ത് ഇത്തരം കേസുകൾ സാധാരണ സിവിൽ കോടതിയിൽ ഫയൽ ചെയ്യാനാവില്ല.

കുടുംബ കോടതി കേസിന് എത്ര കോടതി ഫീസ് വേണം?

വിവാഹമോചനം, ജീവനാംശം പോലുള്ള മിക്ക ഹർജികൾക്കും Kerala Court Fees Act 1959 പ്രകാരം ഒരു ചെറിയ നിശ്ചിത ഫീസ് (ഏതാനും നൂറ് രൂപ) മാത്രമേ ഉള്ളൂ. BNSS 144 ജീവനാംശം, DV Act Section 12 അപേക്ഷ എന്നിവയ്ക്ക് കോടതി ഫീസ് ഇല്ല. സ്വത്ത് ഭാഗം കേസുകളിൽ മാത്രം ഓഹരി മൂല്യത്തിന് ആനുപാതികമായി ഫീസ് കൂടും.

കുടുംബ കോടതിയിൽ വക്കീൽ നിർബന്ധമാണോ?

Family Courts Act Section 13 പ്രകാരം വക്കീലിനെ വെക്കാൻ അവകാശമായി അർഹതയില്ല, ലക്ഷ്യം കേസ് ലളിതമാക്കുകയാണ്. ലളിതമായ mutual divorce, interim maintenance പോലുള്ളവ സ്വയം കൈകാര്യം ചെയ്യാം; എന്നാൽ തർക്കമുള്ള കസ്റ്റഡി, സ്വത്ത്, ക്രൂരത അടിസ്ഥാന വിവാഹമോചനം എന്നിവയ്ക്ക് വക്കീലിന്റെ സഹായം ശക്തമായി ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു.

വിവാഹമോചന കേസ് എത്ര സമയം എടുക്കും?

പരസ്പര സമ്മത (mutual) വിവാഹമോചനം സാധാരണ 6–18 മാസത്തിനുള്ളിൽ പൂർത്തിയാകും; തർക്ക (contested) വിവാഹമോചനം 2–5 വർഷമോ അതിലധികമോ എടുക്കാം. കേരളത്തിലെ ഉയർന്ന കേസ് ഭാരം (വർഷം 30,000+ വിവാഹമോചനം) കാരണം കാത്തിരിപ്പ് നീളാം; ആദ്യമേ ശരിയായ രേഖകൾ നൽകുന്നത് കാലതാമസം കുറയ്ക്കും.

കുടുംബ കോടതി വിധിക്കെതിരെ അപ്പീൽ നൽകാമോ?

അതെ. Family Courts Act Section 19 പ്രകാരം കുടുംബ കോടതി വിധി വന്ന തീയതി മുതൽ 30 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ഹൈക്കോടതിയിൽ അപ്പീൽ നൽകാം. ഇത് വസ്തുതയിലും നിയമത്തിലും ഉള്ള അപ്പീലാണ്, രണ്ടോ അതിലധികമോ ജഡ്ജിമാരുടെ ബെഞ്ചാണ് കേൾക്കുന്നത്. 30 ദിവസം കഴിഞ്ഞാൽ അപ്പീൽ അവകാശം നഷ്ടപ്പെടാം.

Need this researched for your specific matter?

Urava drafts a citation-backed legal research memorandum in about 10 minutes. 3 free memos every month. Start free research →

This article is legal information, not legal advice. Consult a qualified advocate for advice on your specific matter.