ജീവനാംശം (Maintenance) കേരള കുടുംബ കോടതിയിൽ എങ്ങനെ ലഭിക്കും — ഭാര്യക്കും കുട്ടികൾക്കും
സ്വന്തമായി ജീവിക്കാൻ വരുമാനമില്ലാത്ത ഭാര്യക്കും കുട്ടികൾക്കും മാതാപിതാക്കൾക്കും, മതിയായ വരുമാനമുള്ള ഒരാൾ അവഗണിക്കുകയോ നൽകാൻ വിസമ്മതിക്കുകയോ ചെയ്താൽ, Section 144 BNSS, 2023 (പഴയ Section 125 CrPC) പ്രകാരം പ്രതിമാസ ജീവനാംശം ഉത്തരവിടാൻ കോടതിക്ക് അധികാരമുണ്ട്. കേരളത്തിൽ ഈ ഹർജി കുടുംബ കോടതിയിൽ (Family Court) — അല്ലെങ്കിൽ കുടുംബ കോടതി ഇല്ലാത്ത സ്ഥലങ്ങളിൽ ഒന്നാം ക്ലാസ് ജുഡീഷ്യൽ മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിയിൽ — ഫയൽ ചെയ്യാം; ഭാര്യ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തെ കോടതിയിൽ ഫയൽ ചെയ്യാൻ നിയമം അനുവദിക്കുന്നു (Section 145 BNSS). ജീവനാംശം ചോദിക്കാൻ പ്രത്യേക കാലപരിധിയില്ല; വിവാഹമോചനം നടന്നാലും പുനർവിവാഹം ചെയ്യുന്നതുവരെ ഭാര്യക്ക് അവകാശം തുടരും.
ജീവനാംശം (Maintenance) എന്നാൽ, സ്വയം പുലർത്താൻ കഴിവില്ലാത്ത ഭാര്യ, കുട്ടികൾ, മാതാപിതാക്കൾ എന്നിവരെ അവഗണിക്കുന്നതിൽ നിന്ന് തടയാൻ, മതിയായ വരുമാനമുള്ള ഉത്തരവാദിയോട് കോടതി വിധിക്കുന്ന പ്രതിമാസ ധനസഹായമാണ്.
ഈ ഗൈഡ് കേരളത്തിലെ അഭിഭാഷകർ, ജൂനിയർമാർ, കക്ഷികൾ എന്നിവർക്കായി — എവിടെ ഫയൽ ചെയ്യണം, ആർക്കൊക്കെ അവകാശമുണ്ട്, എത്ര തുക കിട്ടും, ഇടക്കാല ജീവനാംശം, രേഖകൾ, ഫീസ്, സമയപരിധി, നൽകാൻ വിസമ്മതിച്ചാൽ എന്ത് ചെയ്യാം എന്നിവ വിശദമായി പറയുന്നു.
നിയമം എന്ത് പറയുന്നു — Section 144 BNSS / Section 125 CrPC
ഭാരതീയ നാഗരിക് സുരക്ഷാ സംഹിത, 2023-ലെ Section 144, പഴയ Section 125 CrPC-ന്റെ പിൻഗാമിയാണ്; വാക്യഘടനയിലും തത്വത്തിലും ഏതാണ്ട് ഒരുപോലെ. 2024 ജൂലൈ 1-ന് ശേഷം ഫയൽ ചെയ്യുന്ന പുതിയ ഹർജികൾ Section 144 BNSS പ്രകാരവും, അതിനുമുമ്പുള്ള കേസുകൾ പഴയ Section 125 CrPC പ്രകാരവും തുടരും.
- അധികാരപരിധി: ഒന്നാം ക്ലാസ് മജിസ്ട്രേറ്റ്/കുടുംബ കോടതി (Family Courts Act, 1984, Section 7).
- ആർക്കുവേണ്ടി: (a) ഭാര്യ, (b) നിയമാനുസൃതമോ അല്ലാത്തതോ ആയ പ്രായപൂർത്തിയാകാത്ത കുട്ടി, (c) ശാരീരിക/മാനസിക വൈകല്യം മൂലം ജീവിക്കാൻ കഴിയാത്ത പ്രായപൂർത്തിയായ കുട്ടി, (d) സ്വയം പുലർത്താൻ കഴിയാത്ത മാതാപിതാക്കൾ.
- വ്യവസ്ഥ: ഉത്തരവാദിക്ക് "മതിയായ വരുമാനം" (sufficient means) ഉണ്ടായിരിക്കണം, കൂടാതെ ക്ലെയിം ചെയ്യുന്നയാൾ "സ്വയം പുലർത്താൻ കഴിയാത്ത" (unable to maintain) ആളായിരിക്കണം.
Supreme Court പറഞ്ഞത്: "Section 125 CrPC പ്രകാരമുള്ള നടപടികൾ സംക്ഷിപ്ത സ്വഭാവമുള്ളവയാണ് (summary in nature); അവഗണിക്കപ്പെട്ട ഭാര്യക്കും കുട്ടികൾക്കും വേഗത്തിൽ ജീവനാംശം ലഭ്യമാക്കുകയാണ് ലക്ഷ്യം" — Bhuwan Mohan Singh v. Meena, (2015) 6 SCC 353. കേരള ഹൈക്കോടതിയും ഇതേ അഭിപ്രായം ആവർത്തിച്ചു: അവഗണിക്കപ്പെട്ട ഭാര്യയും കുട്ടികളും മാതാപിതാക്കളും ദാരിദ്ര്യത്തിലേക്കും നിരാലംബാവസ്ഥയിലേക്കും തള്ളപ്പെടാതിരിക്കുക എന്നതാണ് ഈ വകുപ്പിന്റെ പ്രധാന ലക്ഷ്യം.
ആർക്കൊക്കെ ജീവനാംശം ചോദിക്കാം — വിവാഹമോചിതരും മുസ്ലിം സ്ത്രീകളും
വിവാഹമോചിതയായ ഭാര്യക്കും ജീവനാംശം അവകാശമുണ്ട് — പുനർവിവാഹം ചെയ്യുന്നതുവരെ. "ഭാര്യ" എന്ന നിർവചനത്തിൽ, ഭർത്താവ് വിവാഹമോചനം ചെയ്തതോ സ്വയം വിവാഹമോചനം നേടിയതോ ആയ, പുനർവിവാഹം ചെയ്യാത്ത സ്ത്രീയും ഉൾപ്പെടും.
മുസ്ലിം സ്ത്രീകളെ സംബന്ധിച്ച്: വിവാഹമോചിതയായ ഒരു മുസ്ലിം സ്ത്രീക്ക് iddat കാലയളവിനുശേഷവും, പുനർവിവാഹം ചെയ്യാത്തിടത്തോളം, Section 125 CrPC / 144 BNSS പ്രകാരം കുടുംബ കോടതിയിൽ ജീവനാംശം ചോദിക്കാമെന്ന് Supreme Court വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട് — Shabana Bano v. Imran Khan, (2010) 1 SCC 666. ജീവനാംശം iddat കാലയളവിലേക്ക് മാത്രം പരിമിതപ്പെടുത്താനാവില്ല.
പ്രായപൂർത്തിയായ, ആരോഗ്യമുള്ള, അവിവാഹിതയായ മകൾക്ക് Section 144 BNSS/125 CrPC പ്രകാരം (ശാരീരിക/മാനസിക വൈകല്യമില്ലെങ്കിൽ) പിതാവിൽ നിന്ന് ജീവനാംശം ചോദിക്കാനാവില്ലെന്ന് കേരള ഹൈക്കോടതി അടുത്തിടെ വ്യക്തമാക്കി — ഇത്തരം സാഹചര്യങ്ങളിൽ വ്യക്തിനിയമമോ (Hindu Adoptions and Maintenance Act പോലുള്ളവ) മറ്റ് വകുപ്പുകളോ പരിശോധിക്കണം.
എവിടെ ഫയൽ ചെയ്യണം — കേരള കുടുംബ കോടതിയും അധികാരപരിധിയും
കേരളത്തിലെ എല്ലാ ജില്ലകളിലും ഏതാണ്ട് കുടുംബ കോടതികൾ (Family Courts Act, 1984 പ്രകാരം) പ്രവർത്തിക്കുന്നു. കുടുംബ കോടതി നിലവിലുള്ള സ്ഥലങ്ങളിൽ, Section 125 CrPC/144 BNSS പ്രകാരമുള്ള ജീവനാംശ ഹർജി കുടുംബ കോടതിയിലാണ് ഫയൽ ചെയ്യേണ്ടത് (Family Courts Act, Section 7(2)(a)).
ഏത് കോടതി (territorial jurisdiction): Section 145 BNSS (പഴയ Section 126 CrPC) പ്രകാരം, ഹർജി ഇനിപ്പറയുന്ന ഏതെങ്കിലും ഒരു സ്ഥലത്ത് ഫയൽ ചെയ്യാം —
- ഉത്തരവാദി (ഭർത്താവ്) എവിടെയാണോ,
- ഉത്തരവാദിയോ ഭാര്യയോ എവിടെ താമസിക്കുന്നുവോ,
- ഭർത്താവ് അവസാനമായി ഭാര്യയോടൊപ്പം (അല്ലെങ്കിൽ അവിഹിത കുട്ടിയുടെ അമ്മയോടൊപ്പം) താമസിച്ചിരുന്ന സ്ഥലം.
ഇതിന്റെ പ്രായോഗിക പ്രാധാന്യം: ഭർത്യഗൃഹം വിട്ട് സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയ ഒരു സ്ത്രീക്ക്, അവൾ ഇപ്പോൾ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തെ കുടുംബ കോടതിയിൽ തന്നെ ഹർജി ഫയൽ ചെയ്യാം — ദൂരെയുള്ള കോടതിയിലേക്ക് യാത്ര ചെയ്യേണ്ട ബാധ്യതയില്ല.
| ചോദ്യം | ഉത്തരം (Section 144 BNSS / 125 CrPC) |
|---|---|
| ഏത് കോടതി | കുടുംബ കോടതി / ഒന്നാം ക്ലാസ് JM കോടതി |
| ആർക്ക് അവകാശം | ഭാര്യ (വിവാഹമോചിതയും), കുട്ടികൾ, മാതാപിതാക്കൾ |
| എവിടെ ഫയൽ ചെയ്യാം | ഭാര്യ താമസിക്കുന്നിടത്തും (S.145 BNSS) |
| തുകയ്ക്ക് പരിധിയുണ്ടോ | ഇല്ല (2001 ഭേദഗതിക്കുശേഷം) |
| ഇടക്കാല ജീവനാംശം | ഉണ്ട്; 60 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ തീർപ്പാക്കണം |
| ഫയൽ ചെയ്യാൻ കാലപരിധി | ഇല്ല (തുടർച്ചയായ അവകാശം) |
| കുടിശ്ശിക (arrears) വീണ്ടെടുക്കൽ | കുടിശ്ശികയായി 1 വർഷത്തിനുള്ളിൽ അപേക്ഷിക്കണം |
എത്ര തുക കിട്ടും — quantum നിർണയം
2001-ലെ ഭേദഗതിക്കുശേഷം ജീവനാംശ തുകയ്ക്ക് നിയമപരമായ പരമാവധി പരിധിയില്ല (പഴയ ₹500/മാസം എന്ന പരിധി എടുത്തുകളഞ്ഞു). തുക നിർണയിക്കുന്നത് ഭർത്താവിന്റെ വരുമാനം, ഭാര്യയുടെ ന്യായമായ ആവശ്യങ്ങൾ, ഭർത്യഗൃഹത്തിൽ അവൾ അനുഭവിച്ചിരുന്ന ജീവിതനിലവാരം, ആശ്രിതരുടെ എണ്ണം എന്നിവ പരിഗണിച്ചാണ്.
- 25% മാനദണ്ഡം: ഭർത്താവിന്റെ net salary-യുടെ ഏകദേശം 25% ഭാര്യക്ക് ജീവനാംശമായി നൽകുന്നത് ന്യായവും ഉചിതവുമാണെന്ന് Supreme Court അഭിപ്രായപ്പെട്ടു — Kalyan Dey Chowdhury v. Rita Dey Chowdhury Nee Nandy, (2017) 14 SCC 200. ഇത് ഒരു കർശന നിയമമല്ല, മറിച്ച് ഒരു തുടക്ക-മാനദണ്ഡമാണ്.
- ജീവിതനിലവാരം: ഭർത്യഗൃഹത്തിലെ പദവിക്കും ജീവിതനിലവാരത്തിനും അനുസൃതമായ ജീവനാംശം ഭാര്യക്ക് അവകാശപ്പെട്ടതാണ്.
- സത്യവാങ്മൂലം നിർബന്ധം: ഇരു കക്ഷികളും വരുമാനം, ആസ്തി, ബാധ്യതകൾ എന്നിവ വെളിപ്പെടുത്തുന്ന Affidavit of Disclosure of Assets and Liabilities സമർപ്പിക്കണമെന്ന് Supreme Court രാജ്യവ്യാപകമായി നിർബന്ധമാക്കിയിട്ടുണ്ട് — Rajnesh v. Neha, (2021) 2 SCC 324. ഇത് സമർപ്പിക്കാതെ ജീവനാംശം നിശ്ചയിക്കുന്നത് ശരിയല്ല.
ഏത് തീയതി മുതൽ? ജീവനാംശം സാധാരണയായി ഹർജി ഫയൽ ചെയ്ത തീയതി മുതൽ അനുവദിക്കണം, ഉത്തരവിന്റെ തീയതി മുതലല്ല — വിചാരണയിലെ കാലതാമസം കക്ഷിക്ക് ദോഷമാകരുത് (Rajnesh v. Neha; Bhuwan Mohan Singh v. Meena).
ഇടക്കാല ജീവനാംശം (Interim Maintenance) — 60 ദിവസ നിയമം
പ്രധാന ഹർജി തീർപ്പാകാൻ മാസങ്ങളെടുക്കാം; അതിനിടയിൽ ഭാര്യക്കും കുട്ടികൾക്കും ജീവിക്കാൻ ഇടക്കാല ജീവനാംശവും നടപടിച്ചെലവും (interim maintenance and litigation expenses) ചോദിക്കാം (Section 144(2) BNSS).
Section 144 BNSS-ന്റെ വ്യവസ്ഥ പ്രകാരം, ഇടക്കാല ജീവനാംശ അപേക്ഷ, എതിർകക്ഷിക്ക് നോട്ടീസ് നൽകിയ തീയതി മുതൽ 60 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ, കഴിയുന്നത്ര, തീർപ്പാക്കണം.
ഈ വ്യവസ്ഥ പ്രായോഗികമായി ഉപയോഗിക്കുക — ഇടക്കാല അപേക്ഷ ആദ്യമേ ഫയൽ ചെയ്യുകയും 60-ദിവസ വ്യവസ്ഥ ചൂണ്ടിക്കാട്ടുകയും ചെയ്താൽ വേഗത്തിൽ താൽക്കാലിക ആശ്വാസം ലഭിക്കും.
എത്ര സമയം എടുക്കും
ഇത് സംക്ഷിപ്ത (summary) നടപടിയാണെങ്കിലും, പ്രായോഗികമായി അന്തിമ ഉത്തരവിന് കുറച്ച് മാസങ്ങൾ മുതൽ ഒരു വർഷം വരെ എടുക്കാം (എതിർപ്പ്, തെളിവെടുപ്പ്, കോടതിയുടെ തിരക്ക് അനുസരിച്ച്). എന്നാൽ ഇടക്കാല ജീവനാംശം 60 ദിവസത്തിനുള്ളിൽ ലഭ്യമാക്കാൻ നിയമം ലക്ഷ്യമിടുന്നു, അതിനാൽ താൽക്കാലിക ആശ്വാസത്തിന് അന്തിമ വിധി വരെ കാത്തിരിക്കേണ്ടതില്ല.
എന്ത് രേഖകൾ വേണം
- വിവാഹം തെളിയിക്കുന്ന രേഖ (വിവാഹ സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, ഫോട്ടോ, ക്ഷണക്കത്ത്, സാക്ഷ്യം);
- കുട്ടികളുടെ ജനന സർട്ടിഫിക്കറ്റ്;
- ഭർത്താവിന്റെ വരുമാനത്തിന്റെ തെളിവ് (ശമ്പള സർട്ടിഫിക്കറ്റ്, IT റിട്ടേൺ, ബാങ്ക് സ്റ്റേറ്റ്മെന്റ്, ആസ്തി വിവരം);
- അവഗണന/നിരാകരണം കാണിക്കുന്ന തെളിവ് (സന്ദേശങ്ങൾ, ലീഗൽ നോട്ടീസ്, സാക്ഷ്യം);
- ക്ലെയിം ചെയ്യുന്നയാളുടെ വരുമാനമില്ലായ്മ/കുറഞ്ഞ വരുമാനം കാണിക്കുന്ന രേഖകൾ;
- Affidavit of Disclosure of Assets and Liabilities (Rajnesh v. Neha ഫോർമാറ്റിൽ) — ഇരു കക്ഷികളും.
കോടതി ഫീസും ചെലവും
Section 125 CrPC/144 BNSS പ്രകാരമുള്ള ജീവനാംശ ഹർജിക്ക് കോടതി ഫീസ് നാമമാത്രമാണ് (ഏതാനും രൂപ മാത്രം) — ഇത് ഒരു അർധ-ക്രിമിനൽ, സംക്ഷിപ്ത നടപടിയായതിനാൽ വലിയ വാല്യൂവേഷൻ ഫീസില്ല. അഭിഭാഷക ഫീസും കോടതി യാത്രാ ചെലവുമാണ് പ്രധാന ചെലവുകൾ. സാമ്പത്തികമായി പിന്നാക്കം നിൽക്കുന്ന സ്ത്രീകൾക്ക് കേരള സംസ്ഥാന നിയമ സേവന അതോറിറ്റി (KELSA) വഴി സൗജന്യ നിയമസഹായവും അഭിഭാഷക സേവനവും ലഭ്യമാണ്.
സമയപരിധി കഴിഞ്ഞോ — arrears
ജീവനാംശ ഹർജി ഫയൽ ചെയ്യാൻ പ്രത്യേക കാലപരിധിയില്ല — അവഗണന തുടരുന്നിടത്തോളം ഇത് തുടർച്ചയായ അവകാശമാണ്. എന്നാൽ, ഉത്തരവിനുശേഷം കുടിശ്ശികയായ (arrears) തുക വീണ്ടെടുക്കാൻ, ആ തുക കുടിശ്ശികയായ തീയതി മുതൽ ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ കോടതിയിൽ അപേക്ഷിക്കണം (Section 144(3) BNSS-ന്റെ വ്യവസ്ഥ). അതിനാൽ കുടിശ്ശിക അധികം കുന്നുകൂടാൻ അനുവദിക്കാതെ, കൃത്യമായി വീണ്ടെടുക്കൽ അപേക്ഷ നൽകുക.
നൽകാൻ വിസമ്മതിച്ചാൽ — നടപ്പാക്കൽ (enforcement)
മതിയായ കാരണമില്ലാതെ ജീവനാംശം നൽകാൻ വിസമ്മതിച്ചാൽ, ഓരോ ലംഘനത്തിനും കോടതിക്ക് (a) പിഴ ഈടാക്കുന്ന രീതിയിൽ തുക വീണ്ടെടുക്കാൻ വാറന്റ് പുറപ്പെടുവിക്കാം, കൂടാതെ (b) തുക നൽകുന്നതുവരെ അല്ലെങ്കിൽ ഒരു മാസം വരെ തടവ് വിധിക്കാം (Section 144(3) BNSS). ഇത് ഒരു ശക്തമായ നടപ്പാക്കൽ ഉപകരണമാണ്.
അഭിഭാഷകൻ വേണോ, അതോ സ്വയം ചെയ്യാമോ?
ലളിതമായ, തർക്കമില്ലാത്ത കേസുകളിൽ (ഭർത്താവിന്റെ വരുമാനം വ്യക്തം, അവഗണന വ്യക്തം) കക്ഷിക്ക് സ്വയം ഹർജി നൽകാമെങ്കിലും, ഭർത്താവ് വരുമാനം മറച്ചുവെക്കുകയോ ക്രോസ്-കേസ് (വിവാഹമോചനം, ഗാർഹിക പീഡന കേസ്) നിലവിലുള്ളപ്പോഴോ അഭിഭാഷക സഹായം ശുപാർശ ചെയ്യുന്നു — quantum തർക്കം, Rajnesh v. Neha സത്യവാങ്മൂലം, തെളിവെടുപ്പ് എന്നിവയ്ക്ക് വൈദഗ്ധ്യം വേണം. സൗജന്യ സഹായത്തിന് KELSA-യെ സമീപിക്കാം.
ഈ ജീവനാംശ നടപടി പലപ്പോഴും ഒരു വിശാലമായ കുടുംബ തർക്കത്തിന്റെ ഭാഗമാണ്. അനുബന്ധ വായന: കേരള കുടുംബ കോടതിയിലെ പരസ്പര സമ്മതത്തോടെയുള്ള വിവാഹമോചനം (mutual consent divorce) — Section 13B/28/10A, 6-മാസ waiver, ജീവനാംശം settlement, കൂടാതെ ഒരു കേരള മജിസ്ട്രേറ്റ് കോടതിയിൽ ഒരു കേസ് എങ്ങനെ മുന്നോട്ട് പോകുന്നു എന്ന് മനസ്സിലാക്കാൻ ചെക്ക് മടങ്ങിയാൽ Section 138 NI Act കേസ് കേരളത്തിൽ എങ്ങനെ കൊടുക്കാം എന്ന ഗൈഡ്.
How Urava helps
ജീവനാംശ ഹർജി തയ്യാറാക്കുമ്പോൾ ശരിയായ വകുപ്പുകൾ (Section 144 BNSS / 125 CrPC, Section 145 BNSS അധികാരപരിധി), അനുയോജ്യമായ Supreme Court/കേരള ഹൈക്കോടതി വിധികൾ, quantum മാനദണ്ഡങ്ങൾ എന്നിവ ചേർത്ത്, കോടതിക്ക് സമർപ്പിക്കാവുന്ന citation സഹിതമുള്ള research memo ~10 മിനിറ്റിനുള്ളിൽ Urava തയ്യാറാക്കും — ടൈപ്പ് ചെയ്ത ചോദ്യത്തിൽ നിന്നോ, മലയാളം/ഹിന്ദി/ഇംഗ്ലീഷ് സ്കാൻ ചെയ്ത രേഖയിൽ നിന്നോ (Sarvam OCR), WhatsApp-ൽ തന്നെ. ഓരോ citation-ഉം അഭിഭാഷകൻ പരിശോധിക്കണം — Urava കരട് വേഗത്തിലാക്കുന്നു, അന്തിമ ഉത്തരവാദിത്തം അഭിഭാഷകന്റേത്. സൗജന്യമായി 3 research-കൾ പരീക്ഷിക്കാൻ urava.app-ൽ രജിസ്റ്റർ ചെയ്യുക.
Frequently Asked Questions
ഭാര്യക്ക് സ്വന്തം ജില്ലയിലെ കുടുംബ കോടതിയിൽ ജീവനാംശ ഹർജി ഫയൽ ചെയ്യാമോ?
അതെ. Section 145 BNSS (പഴയ Section 126 CrPC) പ്രകാരം, ഭാര്യ താമസിക്കുന്ന സ്ഥലത്തെ കുടുംബ കോടതിയിൽ ഹർജി ഫയൽ ചെയ്യാം. ഭർത്യഗൃഹം വിട്ട് സ്വന്തം വീട്ടിലേക്ക് മടങ്ങിയ സ്ത്രീക്ക് ദൂരെയുള്ള കോടതിയിൽ പോകേണ്ട ബാധ്യതയില്ല — ഇത് നിയമം നൽകുന്ന പ്രത്യേക സൗകര്യമാണ്.
ജീവനാംശം ചോദിക്കാൻ വിവാഹമോചനം ആവശ്യമാണോ?
ഇല്ല. വിവാഹമോചനം കൂടാതെ, ഭർത്താവ് അവഗണിക്കുകയോ ജീവനാംശം നൽകാൻ വിസമ്മതിക്കുകയോ ചെയ്യുന്ന സാഹചര്യത്തിൽ, വിവാഹബന്ധം നിലനിൽക്കുമ്പോൾ തന്നെ Section 144 BNSS/125 CrPC പ്രകാരം ജീവനാംശം ചോദിക്കാം. വിവാഹമോചിതയായ ഭാര്യക്കും, പുനർവിവാഹം ചെയ്യുന്നതുവരെ, അവകാശം തുടരും.
എത്ര തുക ജീവനാംശമായി കിട്ടും?
2001-നു ശേഷം തുകയ്ക്ക് നിയമപരമായ പരിധിയില്ല. ഭർത്താവിന്റെ വരുമാനം, ഭാര്യയുടെ ആവശ്യങ്ങൾ, ജീവിതനിലവാരം, ആശ്രിതരുടെ എണ്ണം എന്നിവ പരിഗണിക്കും. ഭർത്താവിന്റെ net salary-യുടെ ഏകദേശം 25% ന്യായമായ മാനദണ്ഡമായി Supreme Court പറഞ്ഞിട്ടുണ്ട് (Kalyan Dey Chowdhury v. Rita Dey Chowdhury, 2017). ഇരു കക്ഷികളും ആസ്തി-ബാധ്യതാ സത്യവാങ്മൂലം സമർപ്പിക്കണം (Rajnesh v. Neha).
വിവാഹമോചിതയായ മുസ്ലിം സ്ത്രീക്ക് ജീവനാംശം കിട്ടുമോ?
അതെ. iddat കാലയളവിനുശേഷവും, പുനർവിവാഹം ചെയ്യാത്തിടത്തോളം, വിവാഹമോചിതയായ മുസ്ലിം സ്ത്രീക്ക് Section 125 CrPC/144 BNSS പ്രകാരം കുടുംബ കോടതിയിൽ ജീവനാംശം ചോദിക്കാമെന്ന് Supreme Court വ്യക്തമാക്കിയിട്ടുണ്ട് (Shabana Bano v. Imran Khan, 2010).
ഭർത്താവ് ജീവനാംശം നൽകാൻ വിസമ്മതിച്ചാൽ എന്ത് ചെയ്യാം?
കോടതിക്ക് കുടിശ്ശിക തുക ഈടാക്കാൻ വാറന്റ് പുറപ്പെടുവിക്കാം, കൂടാതെ ഓരോ ലംഘനത്തിനും ഒരു മാസം വരെ തടവ് വിധിക്കാം (Section 144(3) BNSS). എന്നാൽ കുടിശ്ശിക കുടിശ്ശികയായ തീയതി മുതൽ ഒരു വർഷത്തിനുള്ളിൽ വീണ്ടെടുക്കൽ അപേക്ഷ നൽകണം.